Jakub Szama\u0142ek, mimo do\u015b\u0107 m\u0142odego wieku, zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 ju\u017c dorobi\u0107 mi\u0119dzy innymi tytu\u0142u doktora archeologii \u015br\u00f3dziemnomorskiej University of Cambridge. Morze Niego\u015bcinne nie jest debiutem tego fascynata staro\u017cytno\u015bci. Jego poprzednia powie\u015b\u0107 Kiedy Atena odwraca wzrok, zosta\u0142a nagrodzona na Mi\u0119dzynarodowym Festiwalu Krymina\u0142u we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n
Morze Niego\u015bcinne to krymina\u0142 osadzony w staro\u017cytnej Grecji. Osadzony bardzo mocno, do\u015b\u0107 szczeg\u00f3\u0142owo \u2013 wida\u0107, \u017ce autor zna si\u0119 na rzeczy. Z pocz\u0105tku przera\u017ca\u0142a mnie ta sceneria. Troch\u0119 ba\u0142am si\u0119 si\u0119gn\u0105\u0107 po lektur\u0119, ze wzgl\u0119du na sw\u0105 awersj\u0119 do historii. Zupe\u0142nie niepotrzebnie. Pomimo tego, i\u017c ksi\u0105\u017cka jest przesi\u0105kni\u0119ta histori\u0105, geografi\u0105, mitologi\u0105 i specyficzn\u0105 terminologi\u0105, dobrze si\u0119 j\u0105 czyta. Znajduj\u0105ce si\u0119 tam opisy i s\u0142owa, mog\u0105ce by\u0107 niezrozumia\u0142e dla przeci\u0119tnego czytelnika, nie interesuj\u0105cego si\u0119 staro\u017cytno\u015bci\u0105, s\u0105 dok\u0142adnie wyt\u0142umaczone. Przypis\u00f3w jest tyle, co w przeci\u0119tnej pracy dyplomowej. To dobrze, bo wiemy o co chodzi, \u0142atwo nam poj\u0105\u0107 opisywany stan rzeczy. Z drugiej strony, ogrom tej wiedzy na pocz\u0105tku przera\u017ca. Momentami wydaje si\u0119, \u017ce d\u0142u\u017cej zajmuje czytanie drobnego druczku ni\u017c g\u0142\u00f3wnego tekstu.<\/p>\n
Czasem te\u017c zastanawia\u0142am si\u0119, czy autor nie umieszcza tak du\u017co niezrozumia\u0142ych poj\u0119\u0107, aby m\u00f3c si\u0119 pochwali\u0107 wiedz\u0105. Mn\u00f3stwo por\u00f3wna\u0144 czy epitet\u00f3w wypowiadanych przez bohater\u00f3w ksi\u0105\u017cki jest jakby umieszczona tam na si\u0142\u0119. Wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 zb\u0119dne. Podobnie jak u\u017cycie greckich liter alfabetu do oznaczania rozdzia\u0142\u00f3w. Je\u015bli kto\u015b ich nie zna, polecam zaopatrzenie si\u0119 w zak\u0142adk\u0119 przed rozpocz\u0119ciem czytania. Inaczej mo\u017cna nie pami\u0119ta\u0107 gdzie sko\u0144czy\u0142o si\u0119 lektur\u0119. A je\u015bli kto\u015b je zna, to zak\u0142adka r\u00f3wnie\u017c si\u0119 przyda, gdy\u017c nie s\u0105 one ustawione w kolejno\u015bci alfabetycznej, co przyznam szczerze, bardzo mnie zastanawia\u2026 Czy takie oznaczenia s\u0105 potrzebne? Z pewno\u015bci\u0105 pozwoli\u0142o to na wprowadzenie niesamowitego klimatu staro\u017cytno\u015bci. Pomog\u0142o nam przenie\u015b\u0107 si\u0119 w czasie, do miejsc, kt\u00f3rych prawdopodobnie wcze\u015bniej nie znali\u015bmy. Autor wykaza\u0142 si\u0119 niesamowit\u0105 precyzj\u0105, by\u0142 \u015bwietnym przewodnikiem w obce nam tereny, kt\u00f3re jak wida\u0107 on zna jak w\u0142asn\u0105 kiesze\u0144.<\/p>\n
Wiadomo, \u017ce je\u015bli jest to krymina\u0142, to powinna by\u0107 ofiara. Szama\u0142ek ju\u017c w przeds\u0142owiu informuje nas o tym, \u017ce tak w\u0142a\u015bnie b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 fabu\u0142a. Kogo\u015b zabijaj\u0105, a g\u0142\u00f3wny bohater b\u0119dzie poszukiwa\u0107 mordercy. Tak w\u0142a\u015bnie si\u0119 dzieje. Leochares jednak nie szuka sprawcy z w\u0142asnej woli, tylko zostaje do tego przymuszony. Ten dzielny i silny m\u0119\u017cczyzna musi odkry\u0107, kto za tym stoi. Odwa\u017cny, pewny siebie, wr\u0119cz niezniszczalny, taki wydawa\u0142 mi si\u0119 by\u0107. Jednak w momencie, gdy przez kilkana\u015bcie stron, co chwil\u0119 czyta\u0142am o tym, \u017ce biedaczek stara si\u0119 je\u015b\u0107 jab\u0142ko bardzo ostro\u017cnie, aby nie naruszy\u0107 obola\u0142ego dzi\u0105s\u0142a, wizja g\u0142\u00f3wnego bohatera troch\u0119 mi si\u0119 zmieni\u0142a. W moich oczach sta\u0142 si\u0119 przera\u017conym, obola\u0142ym cz\u0142owieczkiem, kt\u00f3ry raz oberwa\u0142, a teraz dmucha i chucha na swoj\u0105 opuchlizn\u0119. Przesta\u0142am go lubi\u0107. Mimo i\u017c by\u0142 to g\u0142\u00f3wny bohater, ju\u017c mnie zm\u0119czy\u0142 swoj\u0105 obecno\u015bci\u0105.<\/p>\n
Lektura momentami te\u017c mnie m\u0119czy\u0142a. Szczeg\u00f3lnie jeden fragment: \u201eNabra\u0142 w usta ciep\u0142ego p\u0142ynu, z najwy\u017cszym trudem powstrzymuj\u0105c odruch wymiotny, prze\u0142kn\u0105\u0142 z trudem.\u201d Jak wida\u0107, Leochares mia\u0142 trudne \u017cycie. Wszystko og\u00f3lnie by\u0142o bardzo trudne dla niego. Najch\u0119tniej usiad\u0142by w spokoju, odpocz\u0105\u0142 ze swoj\u0105 \u017con\u0105 i synem, a tu mu ka\u017c\u0105 szuka\u0107 mordercy. I szuka\u0142 przez oko\u0142o trzysta stron. Na szcz\u0119\u015bcie \u017cona mu w tym pomog\u0142a, bo w innym wypadku my\u015bl\u0119, \u017ce mog\u0142oby to trwa\u0107 za d\u0142ugo. A tyle ile trwa\u0142o, by\u0142o akurat. Do\u015b\u0107 ciekawie. Niezbyt d\u0142ugo. Poza niekiedy nudnymi poszukiwaniami tropu, zdarza\u0142y si\u0119 tak\u017ce retrospekcje. Natomiast naj\u015bmieszniejsze by\u0142y rozwa\u017cania jego \u017cony. Lamia wci\u0105\u017c zastanawia\u0142a si\u0119, czy seks z drug\u0105 kobiet\u0105, tak\u017ce jest uznawany za zdrad\u0119. No, bo jak to, przecie\u017c to kobieta, nie? Nie zapominajmy tak\u017ce o Teodorosie, dzieciaku, kt\u00f3ry chc\u0105c nie chc\u0105c tak\u017ce musia\u0142 uczestniczy\u0107 w tej historii, cho\u0107 w zasadzie nie wiele do niej wni\u00f3s\u0142.<\/p>\n
Poza tymi kilkoma szczeg\u00f3\u0142ami, ksi\u0105\u017cka jest zno\u015bna. A bior\u0105c pod uwag\u0119 fakt, \u017ce jest grubo podszyta histori\u0105 i innymi rzeczami, kt\u00f3re na og\u00f3\u0142 kwalifikuje jako \u201enudne\u201d, jest dobra. Zwa\u017caj\u0105c na to, \u017ce jest to krymina\u0142, czyli gatunek, w kt\u00f3rym raczej si\u0119 nie zaczytuj\u0119, powiem, i\u017c jest godna polecenia.<\/p>\n
A szczeg\u00f3lnie godna polecenia jest ok\u0142adka. I nie chodzi mi tu o sam\u0105 grafik\u0119, cho\u0107 i ona wizualnie prezentuje si\u0119 ca\u0142kiem nie\u017ale. Mam na my\u015bli wyt\u0142oczony napis, do\u015b\u0107 cz\u0119sto zdarzaj\u0105cy si\u0119 w ksi\u0105\u017ckach. Jednak moje zainteresowanie przyku\u0142a staro\u017cytna moneta. Ona r\u00f3wnie\u017c jest wyt\u0142oczona, wyczuwalna i mi\u0142a w dotyku. \u015awietnie si\u0119 j\u0105 dotyka podczas czytania. Powa\u017cnie!<\/p>\n
Jakub Szama\u0142ek, poza tym, \u017ce jest znany jako cz\u0142owiek wykszta\u0142cony, pe\u0142en pasji, jest te\u017c znany jako pisarz. A je\u015bli jeszcze nie doceniono go za bardzo w tej drugiej dziedzinie, to z pewno\u015bci\u0105 nied\u0142ugo ulegnie to zmianie. Mo\u017ce jego warsztat pisarski nie jest idealny, bo niekiedy pojawiaj\u0105 si\u0119 b\u0142\u0119dy w tworzonych przez niego tre\u015bciach, jednak\u017ce zas\u0142uguje na uznanie. Nie tyle za to jak pisze, ale o czym. Po\u0142\u0105czenie podr\u00f3\u017cy do staro\u017cytno\u015bci z krymina\u0142em, to do\u015b\u0107 innowacyjny i intryguj\u0105cy pomys\u0142. Tym bardziej, \u017ce bohaterowie nie s\u0105 stworzeni na wz\u00f3r wyidealizowanych, dystyngowanych grek\u00f3w. S\u0105 autentyczni, tak jak my. Chamscy, wulgarni, bezpo\u015bredni. Pe\u0142ni r\u00f3\u017cnorodnych emocji, dzi\u0119ki kt\u00f3rym staj\u0105 si\u0119 po prostu ludzcy. Dzi\u0119ki temu, s\u0105 nam bli\u017csi. \u0141atwiej nam si\u0119 z nimi uto\u017csami\u0107. \u0141atwiej nam ich polubi\u0107 lub te\u017c znienawidzi\u0107.<\/p>\n